Story by Numbers

Overzicht

Charlotte Salomon (1917 tot 1943) was een Duits-Joodse kunstenaar die in de jaren voor haar dood in Auschwitz bijna 800 gouaches schilderde en die monteerde tot één, ongrijpbaar werk dat ze Leven? of Theater? noemde. Ze gaf het de ondertitel Een drieluik met muziek en bouwde het op als een Singspiel, een oude operavorm waarin beeldende kunst, geschreven tekst en muzikale verwijzingen samenkomen. Het is een van de buitengewoonste kunstwerken van de 20e eeuw, en werd voor het eerst in zijn geheel getoond in het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam.

Ik leidde de ontwikkeling van de digitale begeleiding. De app verscheen eerst op iPads in de zaal, met het oorspronkelijke interactieontwerp van Total Design, en daarna als publieke site op charlotte.jck.nl.

Een horizontale band met de zes secties van Leven of Theater — Programma, 1. Voorspel, 2. Hoofddeel, 3. Naspel, Brief, Ongenummerd — elk gelabeld onder een uitsnede van een van Charlotte Salomons gouaches. — De zes secties die samen het Singspiel vormen.

Het Singspiel respecteren

Salomon ordende haar schilderijen bewust. Leven? of Theater? opent met een Voorspel, bouwt op via een Hoofddeel en eindigt in een Naspel, met aparte categorieën voor ongenummerde pagina's en brieven. Aan veel schilderijen verbond ze ook een muziekstuk, liedjes die ze tijdens het werken neuriede en op de achterkant van elke pagina noteerde.

De digitale ervaring bewaart die volgorde. Bezoekers kunnen het programma van begin tot eind doorbladeren, naar een van de zes secties springen, of pagina voor pagina door het hele archief van 970 records gaan. Filters op personage en thema zitten achter een knop, zodat ze niet concurreren met het werk zelf.

De Programma-weergave op charlotte.jck.nl met rijen kleine miniaturen van Charlotte Salomons gouaches en onderaan tabbladen Programma, 1. Voorspel, 2. Hoofddeel, 3. Naspel, Ongenummerd, Brieven. — De Programma-weergave houdt de oorspronkelijke genummerde volgorde aan die Salomon vastlegde.

Eén pagina tegelijk

Elk schilderij opent in een rustige tweekolomslay-out: de gouache links, de bijbehorende tekst rechts, met een gepagineerde pijl om verder te bladeren. De tekst werd in meerdere talen vertaald en ingesproken door professionele stemacteurs, zodat een bezoeker bij één schilderij kan blijven, de woorden kan horen die Salomon erbij plaatste en in eigen tempo verder kan gaan.

Eén recordpagina op charlotte.jck.nl, met links een levendige gouache van een Beiers landschap en rechts een alinea over Charlottes eerste reis naar de bergen. Audiobediening linksonder, Engelse taalindicator. — Eén pagina uit Leven? of Theater? met de Engelse vertelling en de audiobediening.

De vertelling is verankerd aan elke pagina: pauzeren, van taal wisselen of terugspoelen, en de audio blijft bij het schilderij waarnaar je kijkt. Ondertitels volgen de timing van de opname voor bezoekers die liever meelezen.

Een donkerder scène uit Leven of Theater met figuren bijeen aan het water, en bovenaan de regel Scène 1, 1913, en de zin Op een novemberdag verliet Charlotte Knarre het ouderlijk huis en wierp zich in het water. — De openingsscène, Scène 1, 1913, tegen de zelfmoord in de familie waar het werk door wordt achtervolgd.

Inzoombaar canvas met hoge resolutie

De originele gouaches bevatten buitengewoon detail: handgeschreven notities, variaties in penseelvoering, geschilderde overlays van kleur. Om die zichtbaar te maken wordt elk schilderij geleverd als een tegelpiramide, dezelfde aanpak die kaarten gebruiken, zodat bezoekers in elk deel van de pagina kunnen pannen en zoomen zonder de bestandsomvang van één enorme afbeelding.

Een close-up van een van Charlotte Salomons gouaches met drie figuren in roze afgezette jurken met overgeschilderde penseelstreken, in de stijl van Munch en Modigliani. — Het inzoombare canvas onthult penseelvoering die op miniatuurformaat onzichtbaar is.

Mobiel

De iPad-lay-out in de zaal was het vertrekpunt, maar de publieke site moest ook op een telefoon werken. Een herschikking in één kolom zet het schilderij boven de vertelling, houdt de audiobediening permanent onderaan en bewaart dezelfde voor- en achteruitpaginering door alle 970 records.

Stack

Next.js, React en TypeScript aan de front-end, in gesprek met de records-API van het museum. De tegelrenderer staat boven op een open-source deep-zoom viewer. Meertalige content en audio worden geleverd vanuit het CMS van het museum, zodat de conservatoren het werk van begin tot eind beheren zonder code aan te raken.

De site is live op charlotte.jck.nl.